1 اوت ۲۰۲۵- بیانیه علمی جدید انجمن غدد درون ریز بر شناسایی دیابت نوع ۱پیش از مرحله ۱و توسعه درمانهای شخصی سازی شده بر اساس شناخت بهتر از تنوع پذیری این بیماری تأکید دارد. این بیانیه در مجله Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism منتشر گردید و در نشستENDO 2025 نیز مورد بحث قرار گرفت. هدف اصلی آن ارائه پیشنهادهایی به جامعه پژوهشی دیابت برای تعریف حوزه های تحقیقاتی آینده، به ویژه در زمینه بررسی روند بیماری زایی دیابت نوع ۱است.
دکتر آلوین سی. پاورز، رئیس علوم زیست پزشکی و استاد فیزیولوژی مولکولی و زیست فیزیک در مرکز پزشکی دانشگاه وندربیت، در مصاحبه ای بیان کرد که علت انتخاب دیابت نوع ۱برای صدور بیانیه علمی، رشد سریع تحقیقات در این زمینه و آمادگی آن برای پیشرفت های نوین است. او ابراز امیدواری کرد که این بیانیه بتواند راهنمایی مؤثر برای دانشمندان، پزشکان و نهادهای تأمین مالی در تعیین مسیر تحقیقات آینده باشد.
این بیانیه علمی شامل هفت بخش مرتبط با روند بیماری زایی دیابت نوع ۱است که پژوهشگران می توانند در آینده مورد بررسی قرار دهند:
· ژنتیک
· ناهمگنی بیماری
· آسیب شناسی پانکراس
· ارزیابی عملکرد و حجم سلول های بتا
· نشانگرهای ایمنی در خون محیطی
· نقش پانکراس اگزوکرین در دیابت نوع ۱
· روش های غربالگری برای شناسایی افراد در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع ۱
گسترش غربالگری دیابت نوع ۱:
دکتر پاورز اظهار داشت که غربالگری می تواند تأثیر چشمگیری در عمل بالینی داشته باشد. او توضیح داد که پژوهشگران باید روش هایی را توسعه دهند که فرآیند خودایمنی مربوط به دیابت نوع ۱را در مراحل ابتدایی تری نسبت به آزمون های فعلی آنتی بادی شناسایی کنند.
او گفت: «دیابت نوع ۱ممکن است مدت ها پیش از بالا رفتن قند خون آغاز شود. باید به این فکر کنیم که چگونه می توان بخشی از تلاش ها برای شناسایی این افراد در مراحل اولیه بود. در حال حاضر، آزمون هایی برای تشخیص آنتی بادی های ضد جزایر پانکراس وجود دارند که مفید هستند، اما هزینه بر می باشند و برای پیش بینی ابتلا به دیابت نوع ۱، به طور گسترده در دسترس نیستند».
ژنتیک و دیابت نوع ۱:
به گفته ی دکتر پاورز، ژنتیک یکی دیگر از محورهای اصلی این بیانیه علمی است. نویسندگان پیشنهاد کرده اند که یک امتیاز خطر ژنتیکی (genetic risk score) طراحی شود تا بتوان افراد در معرض خطر دیابت نوع ۱را شناسایی کرد، حتی افرادی که بستگان درجه یک مبتلا به این بیماری ندارند. به گفته ی آنها، این افراد پرخطر می توانند در زمان هایی مشخص تحت غربالگری قرار گیرند.
دکتر پاورز اظهار کرد: «جهت گیری حوزه تحقیقات به سوی غربالگری در جمعیت عمومی است. اگر به مبتلایان دیابت نوع ۱نگاه کنید، بیش از ۷۵ درصد ازآن ها هیچ فردی در خانواده ندارند که دچار این بیماری باشد. اگر فقط به غربالگری خانوادگی اتکا کنیم، هرگز قادر به پیشگیری از بیماری نخواهیم بود».
علاوه بر ارزیابی خطر ژنتیکی، بیانیه پیشنهاد داده است که داده های توالی یابی کامل ژنوم (whole-genome sequencing)برای شناسایی واریانت‌های ژنتیکی نادر که خطر ابتلا به دیابت نوع ۱را کاهش یا افزایش می دهند، به کار گرفته شوند. همچنین تأکید شده است که مطالعاتی برای بررسی عملکردی ژن های دخیل در پاسخ های ایمنی و عملکرد سلول های بتا در مراحل مختلف دیابت نوع ۱طراحی شود.
توسعه ی زیر گروه های دیابت نوع ۱:
دکتر پاورز ناهمگنی یا تنوع شیوه بروز دیابت نوع ۱را یکی دیگر از حوزه های کلیدی تحقیقات آینده دانست. او گفت: اکنون دانشمندان می دانند این بیماری دارای «اندوتیپ های» گوناگون است؛ یعنی راه های متفاوتی برای بروز آن در افراد وجود دارد. این تفاوت ها می توانند شامل سن شروع بیماری، ویژگی های ایمنی شناختی، و میزان کاهش عملکرد سلول های بتا باشند.
یکی از پیشنهادهای مطرح شده در بیانیه علمی، ایجاد زیرگروه های دیابت نوع ۱بر اساس سن، ژنتیک، نمایه آنتی بادی، معیارهای بالینی، مقاومت انسولینی و نشانگرهای ایمنی یا سلول های بتا است. دکتر پاورز تأکید کرد: «من فکر می کنم درک ناهمگنی، یا به عبارت دیگر فهم جنبه های مختلف دیابت نوع ۱، مهم ترین پیام برای محققان باشد».
منبع:
https://www.healio.com/news/endocrinology/20250801/type-1-diabetes-screening-identifying-subtypes-among-key-areas-of-scientific-statement